Kto może zostać posłem
Wybrany do Sejmu może być obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat. Nie może nim zostać osoba prawomocnie skazana na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.[1]
Posłowie są przedstawicielami Narodu i nie wiążą ich instrukcje wyborców. Przed rozpoczęciem sprawowania mandatu składają ślubowanie; odmowa jego złożenia oznacza zrzeczenie się mandatu.[1]
Czego nie można łączyć z mandatem
Mandatu nie mogą sprawować m.in. sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz w czynnej służbie wojskowej i funkcjonariusz policji.[1]
Mandatu nie można też łączyć m.in. z funkcją prezesa NBP, prezesa NIK, Rzecznika Praw Obywatelskich ani z zatrudnieniem w administracji rządowej — ten zakaz nie dotyczy jednak członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu, dlatego posłowie mogą być ministrami.[1]
Ochrona posła: dwie warstwy
Za działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poseł nie odpowiada ani w czasie jego trwania, ani po wygaśnięciu — odpowiada wyłącznie przed Sejmem. Jeśli naruszy prawa osób trzecich, może odpowiadać przed sądem tylko za zgodą Sejmu.[1]
Za inne czyny chroni go druga warstwa ochrony: od dnia ogłoszenia wyników wyborów do dnia wygaśnięcia mandatu nie może bez zgody Sejmu zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Postępowanie karne wszczęte przed wyborem Sejm może zawiesić — wtedy wstrzymany jest też bieg przedawnienia.[1]
Poseł może sam wyrazić zgodę na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej — wówczas zgoda Sejmu nie jest potrzebna.[1]
Zatrzymanie i odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu
Posła nie można zatrzymać ani aresztować bez zgody Sejmu. Wyjątek: ujęcie na gorącym uczynku przestępstwa, gdy zatrzymanie jest niezbędne dla prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu powiadamia się marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie.[1]
Za naruszenie ustawowych zakazów dotyczących majątku Skarbu Państwa i samorządu poseł może na wniosek marszałka zostać pociągnięty do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, który orzeka o pozbawieniu mandatu.[1]
Wszystkie te zasady stosuje się odpowiednio do senatorów.[1]