Jak zmienia się Konstytucję: 2/3 głosów w Sejmie i terminy
Zmiana Konstytucji wymaga w Sejmie większości co najmniej 2/3 głosów, a w Senacie bezwzględnej większości. Zmiany najważniejszych rozdziałów mogą trafić pod referendum zatwierdzające.
Wyjaśnienie
Samorząd terytorialny: gmina, pieniądze i nadzór
Podstawową jednostką samorządu jest gmina. Konstytucja gwarantuje samorządom udział w dochodach publicznych odpowiedni do zadań, a nadzór nad nimi ogranicza do sprawdzania legalności.
Stany nadzwyczajne: wojenny, wyjątkowy i klęski żywiołowej
Konstytucja przewiduje trzy stany nadzwyczajne. Stan wyjątkowy może trwać najwyżej 90 dni, a stan klęski żywiołowej — 30 dni bez zgody Sejmu. W czasie stanu nadzwyczajnego i 90 dni po nim nie można przeprowadzać wyborów.
Prezydent RP: jak jest wybierany i co może
Prezydenta wybierają obywatele na pięcioletnią kadencję, z możliwością jednej reelekcji. Konstytucja daje mu m.in. zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi i prawo łaski, a większość jego aktów wymaga podpisu premiera.
Mandat posła: kto może nim zostać i kiedy poseł odpowiada przed sądem
Ochrona posła ma dwie warstwy: za działalność w ramach mandatu odpowiada on tylko przed Sejmem, a za inne czyny może odpowiadać karnie dopiero za zgodą Sejmu — albo własną. Konstytucja określa też, kto może zostać posłem i czego posłowi nie wolno łączyć z mandatem.
Interpelacje i zapytania poselskie: rząd ma 21 dni na odpowiedź
Interpelacja i zapytanie to pisemne pytania posłów do premiera i ministrów. Konstytucja daje rządowi 21 dni na odpowiedź, a w sprawach bieżących ministrowie odpowiadają na każdym posiedzeniu Sejmu.
Komisje sejmowe: stałe, nadzwyczajne i śledcze
Konstytucja przewiduje trzy rodzaje komisji sejmowych: stałe, które Sejm powołuje, nadzwyczajne, które może powołać, i śledcze do zbadania określonej sprawy. Szczegóły ich pracy określa regulamin Sejmu, a w przypadku komisji śledczej — ustawa.
Publiczne pieniądze w Konstytucji: limit długu 3/5 PKB, podatki tylko w ustawie i rola NBP
Konstytucja zakazuje zadłużania państwa ponad 3/5 rocznego PKB, wymaga ustawy do nałożenia każdego podatku i powierza emisję pieniądza wyłącznie Narodowemu Bankowi Polskiemu.
Sejm i Senat: ilu jest parlamentarzystów i jak są wybierani
Parlament tworzą dwie izby: 460-osobowy Sejm i 100-osobowy Senat. Obie wybierane są na czteroletnią kadencję, ale tylko Sejm kontroluje działalność rządu.
Trybunał Konstytucyjny: o czym orzeka i kto może się do niego zwrócić
Trybunał Konstytucyjny sprawdza, czy prawo jest zgodne z Konstytucją. Jego orzeczenia są ostateczne, a 15 sędziów wybiera Sejm na 9 lat.