Czego dotyczy ustawa
Kontrola operacyjna to niejawne działania służb, np. podsłuchy czy obserwacja. Ustawa z 4 września 2026 r., ogłoszona 30 września 2026 r., ma wzmocnić kontrolę sądów nad służbami, które ją stosują. Weszła w życie 31 października 2026 r.[2,1]
Zmiany dotyczą m.in. Policji i Straży Granicznej, a także ustaw o ABW i Agencji Wywiadu, o CBA, o Krajowej Administracji Skarbowej i o Służbie Ochrony Państwa.[2,3]
Nowe uprawnienia sądu i prokuratora
Na żądanie prokuratora lub sądu służba dołącza do wniosku o kontrolę operacyjną dalsze materiały zgromadzone przed jego złożeniem — w całości albo we wskazanym zakresie. Sąd musi uzasadniać postanowienia w sprawie kontroli.[3]
Służba informuje sąd i prokuratora o wynikach kontroli po jej zakończeniu, a na ich żądanie — także o przebiegu kontroli w trakcie jej trwania, przedstawiając zgromadzone materiały.[3]
Sąd okręgowy i prokurator mogą w każdej chwili wydać postanowienie o zakończeniu kontroli operacyjnej. Na postanowienie sądu zażalenie przysługuje prokuratorowi i służbie, która stosowała kontrolę.[3]
Niszczenie materiałów
Materiały, które sąd nakazał zniszczyć, służba niszczy w ciągu 3 miesięcy od otrzymania zarządzenia; w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin można przedłużyć o kolejne 3 miesiące. O wykonaniu zarządzenia służba informuje sąd i prokuratora najpóźniej w ciągu 14 dni.[3]
Przepisy przejściowe i przebieg prac
Części nowych przepisów — m.in. o zakończeniu kontroli przez sąd lub prokuratora oraz o informowaniu i niszczeniu materiałów — nie stosuje się do kontroli operacyjnej zarządzonej przed wejściem ustawy w życie. Pierwszą informację przewidzianą w ustawie o Straży Granicznej minister spraw wewnętrznych przedstawi Sejmowi i Senatowi do 30 czerwca 2027 r.[3]
Rządowy projekt (druk nr 2411) wpłynął do Sejmu 1 kwietnia 2026 r. Sejm uchwalił ustawę 31 lipca 2026 r.: za było 264 posłów, przeciw 1, a 176 wstrzymało się od głosu — w tym 138 posłów PiS i 34 posłów Rozwoju Plus; posłowie Konfederacji (14) byli za.[2,4]
Sejm przyjął część poprawek Senatu 4 września 2026 r., a prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę 25 września 2026 r.[2,3]
Co z tego wynika
Analiza AI: wnioski wyprowadzone z faktów opisanych wyżej, nie ustalenia dokumentów.
Ponieważ przepisy przejściowe wyłączają część nowych rozwiązań dla kontroli zarządzonych wcześniej, pełny nadzór na nowych zasadach obejmie dopiero kontrole zarządzone od 31 października 2026 r.[3,1]