Co ustalono
Ustalenia kontroli
Kontrola objęła Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwo Finansów, Bank Gospodarstwa Krajowego i 21 urzędów gmin w siedmiu województwach, w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 5 września 2025 r.[1]
NIK potwierdziła, że w skontrolowanych gminach 36 mln zł wydano prawidłowo, na cele wynikające z programu. Działania Banku Gospodarstwa Krajowego przy naborze i wypłatach oceniła pozytywnie.[1]
Krytyka dotyczy sposobu podziału pieniędzy. Przed ustanowieniem programu nie zdefiniowano celów ani nie przeprowadzono konsultacji publicznych. Nie ustalono punktacji ani wag kryteriów, co uniemożliwiało stworzenie rankingu wniosków.[1]
W 15 z 21 skontrolowanych urzędów gmin nabór był nietransparentny. Gminy nie informowały właścicieli zabytków o możliwości ubiegania się o dofinansowanie, nie określały kryteriów wyboru, a w niektórych przypadkach stosowały kryteria dyskryminujące.[1]
Co ustalono
Skala programu
Samorządy złożyły ponad 19 tys. wniosków, a pozytywnie rozpatrzono ponad 8 tys. Według danych NIK najwięcej dofinansowania trafiło do województwa mazowieckiego: 481,4 mln zł na 718 wniosków, a najmniej do opolskiego: 116,9 mln zł na 252 wnioski.[1]
Program finansowano z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, czyli poza budżetem państwa. Zdaniem NIK ograniczało to kontrolę parlamentarną i społeczną nad wydatkami.[1]
Co ustalono
Wnioski NIK i co się zmieniło
NIK rekomenduje ministrowi finansów i gospodarki, by przy podziale pieniędzy poza ustawą budżetową wprowadzać m.in. obiektywne kryteria i tryb odwoławczy. Po kontroli minister zaczął publikować rozstrzygnięcia o zatwierdzonych wnioskach o zmianę inwestycji.[1]
Analiza AI
Co z tego wynika
Analiza AI: wnioski wyprowadzone z faktów opisanych wyżej, nie ustalenia dokumentów.
Kontrola nie mówi, że pieniądze zmarnowano: tam, gdzie je sprawdzono, wydano je zgodnie z celami. Mówi natomiast, że brak punktacji i jasnych kryteriów utrudnia dziś odpowiedź na pytanie, czy trafiły tam, gdzie były najbardziej potrzebne.[1]