System Hermes: zakup bez przetargu w Prokuraturze Krajowej, kontrola NIK i śledztwo

Opracowanie AI na podstawie dokumentów wskazanych w tekście. Stan informacji: 6 listopada 2026 r. Ocena NIK to wynik kontroli, a nie wyrok. Do 6 listopada 2026 r. nie znaleźliśmy informacji o zarzutach przedstawionych w głównym wątku śledztwa ani o decyzjach SN w sprawie wniosków o uchylenie immunitetów.

Najważniejsze w skrócie

• Zakup. Umową z 16 listopada 2020 r. Prokuratura Krajowa kupiła — bez przetargu — licencję na system o handlowej nazwie Hermes do pozyskiwania danych z wielu źródeł internetowych na potrzeby analizy kryminalnej. Według NIK na zakup i wsparcie systemu wydano 15 560 365 zł brutto (wystąpienie pokontrolne NIK). Sprzedawcą była luksemburska spółka Q Cyber Technologies, a producentem izraelska NSO Group (Prokuratura Regionalna w Rzeszowie).
• Kontrola NIK. NIK oceniła negatywnie zakup i zbadane aspekty wykorzystania systemu: zakup — jak napisała — „dokonany został z naruszeniem zasad legalności, rzetelności i gospodarności wydatkowania środków publicznych”. Według NIK prokuratura korzystała z systemu od 19 stycznia 2021 r. do 13 marca 2024 r. i wykonała w tym czasie 398 analiz, a koszt jednej wyniósł 39 096,39 zł. NIK złożyła dwa zawiadomienia do prokuratury (Bankier.pl za PAP, 19.03.2025).
• Śledztwo. Prokuratura Regionalna w Rzeszowie prowadzi śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przy zakupie i wyrządzenia Skarbowi Państwa szkody w wielkich rozmiarach — 12 503 048 zł (art. 231 § 1 i art. 296 § 1 i 3 kk). Według komunikatu z 13 maja 2026 r. śledztwo przedłużono do 6 września 2026 r.; prokuratorzy weryfikują 408 analiz sporządzonych w systemie i czekają na opinie biegłych.
• Wniosek o uchylenie immunitetów. 9 października 2026 r. prokurator Wydziału Spraw Wewnętrznych PK skierował do SN wnioski o zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności prokurator Beaty Sobieraj-Skoniecznej i prokuratora PK Michała Ostrowskiego w sprawie udaremnienia w lutym 2023 r. kontroli NIK dotyczącej faktury za utrzymanie systemu.

Co ustaliła NIK

Według wystąpienia pokontrolnego z 6 lutego 2025 r. system zakupiono bez analiz potrzeb prokuratury i oczekiwanych funkcjonalności oraz bez rzetelnego rozeznania rynku; od początku planowano zakup u konkretnego dostawcy, choć pobieżna analiza wskazywała na dostępność porównywalnych, tańszych systemów. Przed zakupem nie testowano Hermesa, choć testowano dwa programy alternatywne, a pracownicy Wydziału Analizy Kryminalnej nie zgłaszali potrzeby takiego zakupu. NIK uznała też, że przy zakupie w sposób nieuprawniony wyłączono stosowanie przepisów o zamówieniach publicznych.

Według Bankier.pl (za PAP) NIK ustaliła, że systemu używano do wyszukiwania informacji o znanych politykach, samorządowcach, prokuratorach i osobach ze sfery biznesu, a wysocy rangą prokuratorzy zlecali wyszukiwania ustnie, bez formalnego wniosku. „Rzeczpospolita” podała, że co najmniej 30 razy użyto systemu poza procedurami. Zawiadomienia NIK dotyczą szkody majątkowej w wielkich rozmiarach przy zakupie oraz nieudostępnienia kontrolerom dokumentu księgowego w toku kontroli budżetowej w 2023 r.

Co bada prokuratura

Według Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie decyzję o odstąpieniu od przetargu uzasadniono w 2020 r. masowym wykorzystywaniem internetu do przestępstw w czasie pandemii i ryzykiem utrudnienia ścigania, gdyby informacja o zamówieniu stała się publiczna. Prokuratura podaje, że pracownicy Prokuratury Krajowej ustalili wcześniej, iż na rynku były konkurencyjne programy nawet czterokrotnie tańsze. Według prokuratury przed wdrożeniem nie zweryfikowano m.in. źródeł danych dla funkcji „dostęp do baz danych wyciekowych” ani tego, czy producent ma dostęp do informacji o sprawdzeniach. Śledczy wysłali europejskie nakazy dochodzeniowe do Luksemburga i Bułgarii.

W osobnym wątku, według prokuratora Wydziału Spraw Wewnętrznych PK, Beata Sobieraj-Skonieczna jako zastępczyni Prokuratora Krajowego miała zdecydować o nieudostępnieniu kontrolerom NIK faktury za utrzymanie systemu, a Michał Ostrowski jako dyrektor departamentu PK — sporządzić pismo z nieprawdziwym stanowiskiem, że udostępnieniu sprzeciwia się tajemnica śledztw (art. 231 § 1 kk i art. 98 ustawy o NIK). Prokuratura uważa, że celem mogło być ukrycie informacji o zakupie systemu bez przetargu. Bez zgody sądu dyscyplinarnego prokuratorom nie można przedstawić zarzutów.

Stanowiska

• Bogdan Święczkowski, Prokurator Krajowy w latach 2016–2022, obecnie sędzia TK: po publikacji wyników kontroli zapowiedział, że rozważy zawiadomienia o przestępstwach z art. 234 i 235 kk (fałszywe oskarżenie i tworzenie fałszywych dowodów) oraz pozwy o ochronę dóbr osobistych wobec autorów zawiadomień, które — jak ocenił — zawierają „najprawdopodobniej całkowicie nieprawdziwe informacje” („Rzeczpospolita”, 19.03.2025). Przesłuchany w toku kontroli NIK zeznał, że nie miał wiedzy o analizach zlecanych ustnie, ale uważa takie dyspozycje za dopuszczalne w pilnych sprawach.
• Prokuratura Krajowa (2026): wnioski z 30 października 2026 r. o uchylenie immunitetu Bogdana Święczkowskiego dotyczą według PAP m.in. sprawy systemu Hermes — zob. teczkę o Pegasusie.
• Stanowisk Beaty Sobieraj-Skoniecznej i Michała Ostrowskiego wobec wniosków z października 2026 r. nie znaleźliśmy w źródłach, które sprawdziliśmy.

Czego nie wiadomo

Do 6 listopada 2026 r. nie znaleźliśmy informacji, czy w śledztwie rzeszowskim komuś przedstawiono zarzuty, jakie są wnioski biegłych ani jak Sąd Najwyższy rozpoznał wnioski dotyczące Beaty Sobieraj-Skoniecznej i Michała Ostrowskiego.