KRS w 2026 r.: weto, uchwała Sejmu i wybór nowego składu rady

Opracowanie AI na podstawie dokumentów wskazanych w tekście. Stan informacji: 6 listopada 2026 r. To spór ustrojowy o sposób wyboru członków KRS — nie dotyczy odpowiedzialności karnej żadnej osoby.

Najważniejsze w skrócie

• Tło. Od nowelizacji z grudnia 2017 r. sędziowskich członków KRS wybiera Sejm, a nie środowiska sędziowskie; od tego czasu trwa spór o status rady i sędziów powołanych z jej udziałem, a wady jej ukształtowania wskazywały w orzeczeniach TSUE i ETPC („Rzeczpospolita”). W uchwale z 20 grudnia 2023 r. Sejm uznał, że jego uchwały o wyborze członków rady z 2018, 2021 i 2022 r. podjęto z rażącym naruszeniem Konstytucji.
• Nowelizacja i weto. 23 stycznia 2026 r. Sejm uchwalił rządową nowelizację ustawy o KRS (druk nr 2108), która miała przywrócić sędziom prawo wyboru członków rady. 19 lutego 2026 r. prezydent Karol Nawrocki odmówił jej podpisania (druk nr 2268). Do 6 listopada 2026 r. karta procesu w API Sejmu nie odnotowuje ponownego głosowania.
• Uchwała Sejmu z 27 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 259): Sejm zapewnił, że wybierając członków rady na podstawie obowiązującej ustawy, uwzględni wyniki wyborów przeprowadzonych przez sędziów, i zaapelował do sędziów o udział w wyłanianiu kandydatów.
• Wybór 15 sędziów. 15 maja 2026 r. Sejm wybrał 15 członków KRS (M.P. 2026 poz. 513). Według „Dziennika Gazety Prawnej” i „Rzeczpospolitej” wybór zapadł większością trzech piątych bez udziału posłów PiS; 13 wybranych wskazały kluby koalicji, a dwoje — PiS i Konfederacja.
• Nowy przewodniczący. 18 maja 2026 r. dotychczasowa przewodnicząca Dagmara Pawełczyk-Woicka zrezygnowała z funkcji. Na pierwszym posiedzeniu, zwołanym przez I Prezesa SN Zbigniewa Kapińskiego, rada 11 czerwca 2026 r. wybrała na przewodniczącego sędziego SN Dariusza Zawistowskiego: 18 głosów za, 3 przeciw, 2 wstrzymujące się („DGP”).

Na czym polega spór

Sejm i rząd uważają, że rada wybrana w 2018, 2021 i 2022 r. nie była niezależna, bo jej sędziowskich członków nie wybrali sędziowie, a skoro prezydent nie podpisał nowelizacji, wybór w 2026 r. ma oprzeć się na obowiązującej ustawie, ale z poszanowaniem wyników głosowań w sądach („plan B”, jak określił to rząd według „Rzeczpospolitej”). Prezydent ocenia zawetowaną ustawę jako niezgodną z Konstytucją i grożącą podważaniem statusu sędziów. Spór dotyczy więc zarówno samej nowelizacji, jak i tego, czy Sejm mógł wybrać nowy skład rady w trybie opisanym w uchwale.

Według „Rzeczpospolitej” kilka dni przed wyborem Trybunał Konstytucyjny wydał zabezpieczenie, zgodnie z którym Sejm miał wstrzymać się z wyborem do czasu rozpatrzenia wniosku o zbadanie kilku przepisów ustawy o KRS. Zabezpieczenie dotyczyło tzw. drugiego podejścia — wyboru bezwzględną większością, gdy w pierwszym głosowaniu brakuje trzech piątych głosów — do którego 15 maja nie doszło. Status Trybunału jest sam w sobie przedmiotem sporu — zob. teczkę o kryzysie w TK.

Stanowiska stron

• Prezydent Karol Nawrocki (19 lutego 2026 r.): ustawa „wprowadza segregację sędziów i oddaje wymiar sprawiedliwości w ręce politycznej grupy interesów”, a „konsekwencją jednego z przepisów mogłoby być powszechne podważanie statusu sędziów, a potem wzruszanie ich orzeczeń”. Prezydent przedstawił własny projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i zapowiedział, że w razie odrzucenia dialogu zwróci się o referendum („Rzeczpospolita”).
• Sejm (uchwała z 27 lutego 2026 r.): obecnie funkcjonująca rada „nie jest organem niezależnym od innych władz”, bo jej członkowie-sędziowie nie zostali wybrani przez sędziów, jak wymaga art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji. Sejm zapowiedział, że uwzględni „wyniki wyborów dokonanych przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych”.
• Przewodniczący KRS Dariusz Zawistowski (11 czerwca 2026 r.), pytany o wątpliwości prezydenta: „nie ma uzasadnionych powodów, by kwestionować sam sposób wyboru KRS”. Według niego przedstawiciele Kancelarii Prezydenta sugerowali, że prezydent może skupić się na analizie postępowań nominacyjnych w radzie („DGP”).
• Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek po pierwszym posiedzeniu rady wyraził nadzieję, że obsadzi ona wkrótce pierwsze 50 etatów sędziowskich („DGP”).

Co dalej

Sejm uchwalił też odrębną ustawę o skutkach uchwał KRS podjętych w latach 2018–2026 — zob. artykuł o tej ustawie. Rada w nowym składzie zapowiedziała przejrzyste postępowania nominacyjne; sędziów powołuje prezydent na wniosek KRS.

Czego nie wiadomo

Do 6 listopada 2026 r. nie ustaliliśmy w dokumentach urzędowych, czy prezydent powołuje sędziów przedstawionych przez radę w nowym składzie, jak Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek dotyczący przepisów ustawy o KRS ani czy Sejm będzie głosował nad wetem do nowelizacji.